Dünyanın dönüş kutbu değişiyor; iklim ne olacak!

Geophysical Research Letters dergisinde yayınlanan yeni bir araştırmaya göre, Dünya’nın dönme kutbu, insanların yeryüzünden pompaladığı büyük miktarda suyun bir sonucu olarak 17 yıl içinde 31,5 inç ya da yaklaşık 80 santimetre doğuya kaymıştır.

Çalışmanın başyazarı ve Seul Ulusal Üniversitesi’nde jeofizikçi olan Ki-Weon Seo, “Dünya’nın dönüş kutbu aslında çok değişiyor” dedi. “Çalışmamız, iklimle ilgili nedenler arasında, yeraltı suyunun yeniden dağılımının aslında dönme kutbunun kayması üzerinde en büyük etkiye sahip olduğunu gösteriyor.”

Yeraltı suyunun tükenmesi, deniz seviyesinin yükselmesinin insan kaynaklı nedenlerinden biri olarak tanımlanmıştır. Çalışmanın yazarları, yeraltı sularının tükenmesinin küresel ortalama deniz seviyelerine (GMSL) nasıl katkıda bulunduğunu anlamayı amaçladılar ve gözlemlenen kutup hareketinin (PM), suyun insan faaliyetleri tarafından dünya çapında yeniden dağıtılma yollarını izlemek için yararlı bir yol olduğunu buldular.

1993’ten 2010’a kadar olan döneme bakan bilim insanları, 80 santimetrelik (31,5 inç) doğu eğimini tespit etti. Bu bulgu, insanların 2.150 gigaton yeraltı suyu pompaladığını ve çalışma dönemi boyunca (1993-2010) 6 milimetre (0,24 inç) GMSL ürettiğini teorize eden iklim modellerinden elde edilen önceki tahminlerin doğrulanmasına yardımcı oldu.

Çalışmanın modeli, Dünya’nın dönüş kutbunun kaymasında gözlemlenen değişikliklerle başlamış, önce sadece buz tabakalarını ve buzulları dikkate almış, ardından farklı miktarlarda yeraltı suyunun yeniden dağılımını eklemiştir. Araştırmacılar, 2,150 gigatonluk yeraltı suyu yeniden dağılımının dahil edilmesinin, Dünya’nın gözlemlenen kutup kaymasıyla eşleşen bir model ürettiğini buldular.

Seo, “Kutup kaymasının açıklanamayan nedenini bulduğumuz için çok mutluyum” dedi. “Öte yandan, bir Dünya sakini ve bir baba olarak, yeraltı suyu pompalamanın deniz seviyesinin yükselmesinin bir başka kaynağı olduğunu görmek beni endişelendiriyor ve şaşırtıyor.”

Araştırmacılar ayrıca, su orta enlemlerden yeniden dağıtıldığında, dönme kutbu üzerinde daha büyük bir etkiye sahip olabileceğini ve batı Kuzey Amerika ve kuzeybatı Hindistan’ın – orta enlemlerde iki konum – çalışma süresi boyunca en çok suyun yeniden dağıtıldığı alanlar olduğunu buldular.

Suyun Dünya’nın dönüşünü etkileme kabiliyetini keşfeden önceki bir çalışmanın yazarı olan Surendra Adhikari, “Yeraltı suyu pompalamasının kutup hareketi üzerindeki rolünü ölçtüler ve bu oldukça önemli” dedi.

Kaynaklar: Geophysical Research Letters, 2023; Phys.org; Geophysical Research Letters, 2010; USGS; Science Advances